Shkrime, opinione, analiza, kuriozitete, publikime... me tematikë nga mbrojtja e mjedisit dhe jo vetëm!
Saturday, March 28, 2026
Japonia, arrin mrekullinë e shndërrimit të ujit të kripur në energji
Fituesi i Çmimit Nobel krijon pajisje që nxjerr 1,000 litra ujë të pastër nga ajri çdo ditë
Thursday, January 2, 2025
Çfarë janë mikropyjet dhe cili është roli i tyre në klimën e zonave urbane?
Midis rrugëve të ngarkuara, parqeve dhe qendrave tregtare, një transformim i gjelbër është duke u zhvilluar në heshtje, duke e rikthyer natyrën në shtrirjen urbane të qyteteve. Mikropyjet, zona të vogla me pemë pyjore të mbjella dendur, po mbillen kudo nga Londra në Los Anxhelos. Më shumë se 420 milionë hektarë pyje janë humbur për përdorime të tjera që nga viti 1990, sipas Raportit të OKB-së për gjendjen e pyjeve në botë për vitin 2020. Me më shumë se 85 për qind të popullsisë globale që jeton në zona urbane, mikropyjet në qytete ofrojnë një mundësi thelbësore për të luftuar shpyllëzimin.
Wednesday, December 25, 2024
Cilat pajisje shtëpiake konsumojnë më shumë energji gjatë stinës së dimrit?
Pajisjet shtëpiake që
përdorim çdo ditë, si frigoriferi dhe enëlarësja, konsumojnë shumë energji, gjë
që ndikon drejtpërdrejt në faturën e energjisë elektrike. Në këtë artikull, ne
do të diskutojmë ndikimin e këtyre pajisjeve në konsumin e energjisë dhe si ta
reduktojmë këtë konsum përmes këshillave efektive.
Cilat pajisje shtëpiake konsumojnë më shumë energji?
Tuesday, December 24, 2024
Arabia Saudite synon të përdorë teknologjinë për gjelbërimin e shkretëtirave
Arabia Saudite po investon në inovacionin e gjelbër për të transformuar shkretëtirat e saj, por akuzat për larjen e gjelbër nxjerrin në pah sfidën e shndërrimit të projekteve ambicioze në zgjidhje klimatike. Zyrtarët nga mbretëria e Gjirit, kanë thënë se synojnë të rivendosin 40 milionë hektarë tokë të degraduar. Por ndërsa vendi është një investitor i madh në teknologjinë klimatike, ai nuk e ka braktisur mbrojtjen e tij të gjatë të naftës dhe kritikët thonë se gjestet e tij drejt mirëdashjes mjedisore ofrojnë vetëm përfitime të kufizuara. Arabia Saudite përbën gati 75 për qind të investimeve në Lindjen e Mesme në start-up-et e teknologjisë klimatike në mbarë botën, sipas një raporti të vitit 2023 nga auditori PwC.
Algat diatome, fiksojnë rreth 20% të CO2 së planetit tokë
Diatomet janë alga të vogla njëqelizore, shumë të vogla për t'u parë me sy të lirë. Këta organizma të vegjël janë mjeshtër të kapjes së dioksidit të karbonit nga mjedisi, dhe aq produktivë dhe pjellorë saqë fiksojnë deri në 20% të CO2 të Tokës. Sipas një studimi të kohëve të fundit, ato janë një nga burimet më të fuqishme në botë për largimin e CO2 nga atmosfera, duke thithur rreth 10-20 miliardë tonë çdo vit, e barabartë me sasinë e karbonit që kapet çdo vit nga të gjitha pyjet tropikale të botës. Dhe si një bonus shtesë, ato lëshojnë gjithashtu oksigjen si një nënprodukt i fotosintezës.
Përshtatja ndaj ndryshimeve klimatike, cilat janë mundësitë dhe modelet?
Mirë se vini në një botë ku përshtatja ndaj ndryshimeve klimatike nuk ka të bëjë vetëm me skenarët dhe zbutjen e ditës së gjykimit. Përkundrazi, është një botë ku ne përdorim kreativitetin tonë, parashikojmë mundësitë e së ardhmes dhe punojmë drejt rezultateve të dëshirueshme dhe elastike. Ky koncept është bërë jehonë nga dhjetë shkencëtarë pionierë në një artikull të botuar në një nga revista prestigjioze Nature Partner. "Ne shkencëtarët nuk duhet thjesht të përshkruajmë skenarët e fundit të botës, por të krijojmë një vizion që njerëzit të besojnë dhe të punojnë drejt tij", tha profesori Chris Zevenbergen nga Universiteti i Teknologjisë në Delft, një nga autorët kryesorë të studimit. Ky ndryshim radikal i fokusit është një ndryshim i mundshëm i lojës, veçanërisht për deltat e lumenjve urbanë të cenueshëm.
2025 mund të jetë vendimtar për veturat elektrike!
Nga 1 janari, veturat e reja do të shtrenjtohen nga 1000 deri në 2000 euro. Është Evropa dhe politika e saj mjedisore që po i detyron prodhuesit të shtrëngojnë rripat e tyre për sa i përket emetimeve të CO2. Nga ana tjetër, Evropa do të vërshohet me vetura elektrike më të përballueshme, si dhe shitjet e modeleve stok. Jeta në të gjithë Evropën është më e shtrenjtë se kurrë më parë. Pas pandemisë Covid-19, çmimet janë vazhdimisht në rritje. Tregu është përballur me pengesa të ndryshme si kriza e furnizimit dhe rritja e kostove të energjisë. Me ardhjen e vitit 2025, do të hyjë në fuqi një rregullore e re e shkarkimeve që ul kufirin e CO2 që çdo automjet duhet të emetojë. Për të shmangur ose ulur dënimin, veturat me djegie të brendshme do të subvencionojnë blerjen e veturave elektrike. Si?
Roli i infrastrukturës së gjelbër në përshtatatje ndaj ndryshimeve klimatike!
Përveç verërave më të nxehta dhe shkrirjes së akullnajave, ndryshimi i klimës po transformon mënyrën, kur dhe ku bie shi. Kjo sfidon shumë nga sistemet e kanalizimeve në botë, veçanërisht me tendosjet e shtuara të rritjes së popullsisë dhe rritjen e urbanizimit. Sistemet e ujërave të zeza të epokës viktoriane thjesht nuk ishin të dizajnuara për klimën drejt të cilës po shkojmë. Kjo ka implikime të mëdha për shëndetin publik, cilësinë e ujit dhe jetën urbane. Rritja e popullsisë do të thotë se kanalizimet ndonjëherë mbingarkohen pa reshje fare. Më pas, shtoni ndryshimin e klimës në përzierje. Reshjet më të mëdha po bëhen më të zakonshme, gjë që sjell probleme për sistemet e kanalizimeve që thjesht nuk mund të përballojnë vëllimet në rritje të ujit. Një lloj sistemi, i quajtur sistem i kombinuar i kanalizimeve lloji mbizotërues në Britani dhe Evropë është veçanërisht i prekshëm.
Ambientalisti që mbjellë pemë në Librin e Rekordeve Guinness
Ambientalisti australian Jimi Cohen, i cili hyri në Librin e Rekordeve Guinness duke mbjellë 30 mijë e 469 fidanë mangrove vetëm në 24 orë në rajonin Kwale të Kenias, tha se qëllimi i tij i radhës është të mbjellë një miliard pemë në grup. Sipas të dhënave nga portali i statistikave online Statista, 28.3 milionë hektarë pyje do të humbasin në mbarë botën në vitin 2023. Kjo shifër tregon një rritje prej 23.8 për qind të humbjes së sipërfaqes së pemëve krahasuar me një vit më parë. Numri i nismave që nxisin mbjelljen e pemëve kundër rritjes së humbjes së sipërfaqeve të pemëve dhe numri i vullnetarëve mjedisorë që japin shembull me veprimet e tyre po rritet gjithashtu.
Beyond Epica në Antarktidë një mision për të studiuar historinë e klimës në Tokë
Ka nisur punën projekti Beyond Epica në Antarktidë. Është pasues i misionit të parë Epica dhe qëllimi është të shpohet një bllok akulli në rreth 2750 m dhe qëllimi është të gjenden shtresa të krijuara rreth 1.5 milion vite me parë, për të studiuar historinë e Klimës në Tokë. Prej vitesh tashmë që një ekip shkencëtarësh përpiqen të çpojnë këtë akullnajë që arrin në 4.9 km e thellë dhe ndodhet në Polin e Jugut. Shpimi i një blloku akulli në Antarktidë ka arritur në 1836 m thellësi, në kushte ku temperatura mesatare është -35 gradë në stinën e verës dhe -65 gradë Celsius në muajt dimërorë.
Metodat e reja për riciklimin e metaleve nga mbetjet elektronike
Mbështetja jonë në
rritje në teknologji po ushtron presion mbi furnizimin global të materialeve që
janë thelbësore për prodhimin e pajisjeve elektronike. Lëndët e para janë duke
u minuar për të mbuluar kërkesën për telefona inteligjentë, laptopë, serverë
kompjuterësh dhe automjete elektrike, duke vënë presion mbi mjedisin. Një theks
më i madh në teknologjinë e rinovueshme dhe në inteligjencën artificiale vetëm
sa do ta shtojë këtë sfidë.
Por a mund të
rikuperojmë më shumë nga materialet që na nevojiten për këto pajisje nga
mbeturinat e elektronikës?
Pemët luajnë rol të rëndësishëm në klimën e zonave urbane
Pemët ofrojnë përfitime të pamohueshme ftohëse gjatë ditës duke siguruar hije dhe duke reduktuar nxehtësinë përmes avullimit. Megjithatë, hulumtimi i ri zbulon se gjatë natës, mbulesat e pemëve mund të bllokojnë nxehtësinë dhe potencialisht të rrisin temperaturat. Studimi, i udhëhequr nga shkencëtarët nga Universiteti i Kembrixhit, thekson rëndësinë e planifikimit strategjik kur integrohen pemët në peizazhet urbane për të luftuar në mënyrë efektive stresin e nxehtësisë. "Pemët kanë një rol vendimtar për të luajtur në ftohjen e qyteteve, por ne duhet t'i mbjellim ato në mënyrë shumë më strategjike për të maksimizuar përfitimet që ato mund të ofrojnë", tha dr. Ronita Bardhan, një profesoreshë e asociuar në Universitetin e Kembrixhit.
Mbulimi i autostradave me panele solare, projekti më i madh në histori të energjisë diellore
Një iniciativë novatore propozon mbulimin e rrjetit të gjerë të autostradave të Amerikës me mbi 52 miliardë panele diellore, duke e shndërruar infrastrukturën rrugore në një burim masiv të energjisë së rinovueshme. Ky projekt ambicioz, i drejtuar nga studiues nga institucione të ndryshme prestigjioze, synon të prodhojë më shumë energji elektrike sesa kërkesa aktuale e Shteteve të Bashkuara. Nëse është i suksesshëm, ai mund të jetë një hap thelbësor në reduktimin e emetimeve globale të karbonit dhe ndryshimin e mënyrës se si i qasemi prodhimit të energjisë.
Sunday, April 28, 2024
10 shpikjet më të jashtëzakonshme që shkencëtarët mysliman i dhanë botës moderne
CNN, Profesori Salim al-Hassani, kryetar i Fondacionit për Shkencë, Teknologji dhe Civilizim dhe redaktor i librit “1001 Shpikjet”, cek për CNN 10 shpikjet më të jashtëzakonshme të botës myslimane.
Kirurgjia - Rreth vitit 1000, mjeku i njohur El Zahrawi botoi një enciklopedi me 1.500 faqe të ilustruar të kirurgjisë, e cila është përdorur në Evropë si një referencë mjekësore për 500 vitet e ardhshme. Ndër shpikjet e tij të shumta, Zahrawi zbuloi dhe përdorimin e zorrëve të shpërbërshme të maces për të qepur plagët. Përpara kësaj bëhej një operacion i dytë për të hequr penjtë. Ai gjithashtu thuhet se ka kryer operacionin e parë cezarian dhe se krijoi picetat operatore.
Sunday, April 21, 2024
Zbulohet motori i protonit që sfidon ligjet e universit dhe i bën veturat të qëndrueshme - ishte parashikuar nga Ajnshtajni
A e dini se çfarë kanë zbuluar? Ky është motori
proton që Ajnshtajni parashikoi dekada më parë dhe që, për herë të parë, ata
kanë arritur të materializohen. Pjesa më e mirë? Ai sfidon edhe ligjet e
fizikës dhe universit dhe do të dekarbonizojë transportin.
Ajnshtajni parashikoi një motor me shkrirje bërthamore: Tani ata sapo e kanë krijuar atë- Shkrirja bërthamore ka qenë prej kohësh një qëllim i kërkuar, por i pakapshëm për shkencën. Ai përfshin bashkimin e bërthamave atomike për të lëshuar energji, i njëjti proces që ndodh në Diell dhe yje të tjerë. Në fakt, është një proces i ngjashëm me atë që pamë dy javë më parë me motorin plazma. Ndryshe nga ndarja bërthamore e përdorur në termocentralet aktuale bërthamore për të cilën, mbani mend, ne jemi shumë kritikë për shkak të mungesës së të qenit një opsion ekologjik ose i rinovueshëm, shkrirja ofron premtimin e një burimi energjie praktikisht të pashtershëm dhe të pastër.
Bill Gates: Këto janë 3 profesionet që nuk do të preken nga Inteligjenca Artificiale
Rritja e sofistikimit të inteligjencës artificiale (IA) parashikohet të transformojë rolin e njerëzve në sektorë të ndryshëm të punës. Megjithatë, Bill Gates, manjati i teknologjisë Microsoft, shprehet optimizëm për të ardhmen. Ai beson se edhe pse IA ka potencialin të prishë rendin e punës, ajo do të bëjë që disa profesione të shkëlqejnë edhe më shumë. Në një podcast, Gates dhe CEO i OpenAI Sam Altman folën për përfitimet dhe rreziqet e inteligjencës artificiale. Ndërsa foli për ndikimin e inteligjencës artificiale në botën e biznesit, Gates tha se edhe ai mund ta humbasë vendin e punës, ndërsa tregoi tre fushat që do të jenë imune ndaj IA. “Edhe unë mund të humbas punën time. Tre planet më të mira të karrierës për të rinjtë janë energjia alternative, bioshkencat shëndetësore dhe fushat që lidhen me zhvillimin e inteligjencës artificiale”.
Saturday, April 6, 2024
Baterit e riciklueshme, hap i rëndësishëm drejt një të ardhmeje më të qëndrueshme
Lajmet nga bota e teknologjisë nuk pushojnë së mahnituri dhe këtë herë, Instituti Austriak i Teknologjisë (AIT) po udhëheq rrugën drejt së ardhmes me inovacionin e tij më të fundit të një baterie të riciklueshme. Ky hulumtim nuk është vetëm një tjetër përparim në teknologji, por edhe një hap i rëndësishëm drejt një të ardhmeje më të qëndrueshme. AIT, i njohur për kërkimin dhe inovacionin e tij, tani është i përfshirë në prodhimin e baterive nga materialet e ricikluara. 35 ekspertë janë duke punuar në këtë projekt ambicioz në Floridsdorf të Vjenës. Qëllimi është i qartë krijimi i baterive që nuk do të kërkojnë përdorimin e lëndëve të para problematike si litiumi, nikeli dhe kobalti. Bateritë e vjetra, aktualisht vetëm 40 për qind të ricikluara, do të përdoren së bashku me lëndët e para alternative, si mbetjet e minierave dhe silikon nga panelet diellore.
Britania e Madhe po përgatitet për taksitë ajrore
Qeveria britanike shpalli një plan të quajtur "e ardhmja e fluturimit", i cili u zhvillua në bashkëpunim me industrinë e aviacionit dhe sipas të cilit taksitë ajrore duhet të ngritën në atë vend brenda dy viteve. Sapo avionë të tillë të shfaqen në qiellin britanik, qeveria synon të zhvendosë fokusin në autonominë e tyre. Një gjë e tillë do të marrë akoma më shumë kohë, por plani aktual është që taksitë fluturuese autonome, pra avionë pa pilotë dhe të kontrolluar me kompjuter, të ngritën deri në vitin 2030. Deri atëherë, shumë gjëra duhet të zgjidhen, nga përmirësimi i vetë teknologjisë, në të cilën theksi kryesor duhet të jetë tek siguria, tek infrastruktura dhe rregullimi. Për taksitë fluturuese flitet prej vitesh dhe tashmë shumë kompani private po testojnë avionë të tillë. Sipas disa njoftimeve, ata së shpejti duhet të fillojnë transportin e pasagjerëve në disa qytete të botës nga Dubai në Nju Jork dhe Los Anxhelos dhe sipas dëshirës së qeverisë britanike, ata mund t'i presim në atë vend që në vitin 2026.
Emiratet e Bashkuara Arabe: Krijojnë re artificial për të luftuar mungesën e reshjeve?
Emiratet e Bashkuara Arabe kanë përdorur teknologjinë e mbjelljes së reve për të ndikuar në reshjet që nga vitet 1990. Mbjellja e reve përfshin gjurmimin e reve dhe nxitjen e tyre për të lëshuar shi. Por ndërsa kërcënimet e ndryshimeve klimatike dhe rritja e popullsisë bashkohen në një vend që përjeton më pak se 100 mm reshje në vit, frika për mungesën e ujit po intensifikohet dhe shkencëtarët në Qendrën Kombëtare të Meteorologjisë në Emiratet e Bashkuara Arabe (NCM) po udhëheqin rrugën në adresimin e tyre.



















