Reduktohet përdorimi i qeseve të plastikës në Kosovë

Raporti për përdorimin e qeseve plastike në Kosovë i publikuar nga Agjencia per Mbrojtjen e Mjedisit te Kosoves, në kuadër të gjetjeve kryesore ka specifikuar se masa për reduktimin e qeseve plastike sipas UA Nr. 07/2023, ka nxitur ndryshime të dukshme në sjelljen e konsumatorëve dhe në treg, brenda një periudhe relativisht të shkurtër zbatimi. Vendosja e tarifës prej 0.05 € për çdo qese plastike të lehtë ka ndikuar ndjeshëm në ndryshimin e sjelljes së konsumatorëve dhe ka krijuar një normë të re mjedisore në rrjetet formale të tregtisë me pakicë.

Rezultatet e vlerësimit bazuar në të dhënat e grumbulluara nga shitësit me pakicë tregojnë një ulje të ndjeshme të përdorimit të qeseve të shpërndara, ndërsa llogaritjet vlerësojnë se konsumi mesatar vjetor për vitin 2024 ishte rreth 55 qese plastike për person, që është më i ulët se mesatarja e BE-së (66.6 qese për person), apo dukshëm më I ultë se sa targeti i përcaktuar nga (UA Nr. 07/2023) për vitin 2024 që ishte 180 qese plastikës për person.

Shtatë veprime individuale për një planet më të qëndrushëm!

Ngadalësimi i ndryshimit të klimës është një detyrë e madhe, por veprime të vogla individuale mund të shtohen për të ndihmuar në uljen e emetimeve. Në vitin 2024, pragu kritik 1.5 gradë Celsius u shkel për një vit të plotë për herë të parë, duke theksuar nevojën urgjente për të ulur me shpejtësi emetimet globale. Pjesa më e madhe e punës së nevojshme për të frenuar ndryshimet klimatike shkon përtej kompetencave të individëve nga rritja e energjisë së rinovueshme deri te ndalimi i prodhimit të naftës, gazit dhe qymyrit. Por hulumtimet tregojnë se veprimet individuale mund të shtohen gjithashtu. Por ndonjëherë mund të jetë dërrmuese të dish se ku të fillosh. Cilat veprime mund të bëjnë një ndryshim domethënës? Ne kemi përmbledhur disa nga veprimet më ndikuese që mund të ndërmerrni për të jetuar një jetë më të qëndrueshme këtë vit, nga ngrënia e më shumë ushqimeve me bazë bimore deri te ulja e numrit të fluturimeve deri te blerja e më shumë rrobave të përdorura.

Kriza klimatike: 5 gjërat që kërkojnë vëmendje në 2025!

Qyteti Amazonian i Belem, Brazil, do të jetë fokusi global i përpjekjeve për të trajtuar krizën klimatike në nëntor 2025, kur ai pret një nga konferencat më të rëndësishme të OKB-së për klimën në vitet e fundit. Megjithatë, gjatë gjithë viteve do të ketë shumë mundësi për të bërë përparim të rëndësishëm në disa çështje të lidhura me klimën, nga nivelet marramendëse të ndotjes plastike te financimi i kalimit drejt një ekonomie globale më të pastër.

Katër masa për të reduktuar mbetjet plastike në mjedis

Mbetjet plastike mund të riciklohen ose digjen siç duhet, por shpesh thjesht përfundojnë në mjedis ose në deponi. Një grup kërkimor nga Universiteti i Berkeley në SHBA tani ka një lajm të mirë: vetëm katër masa kryesore mund të zvogëlojnë me 91 për qind këto mbetje plastike të depozituara në mënyrë jo të duhur. Shkencëtarët publikuan idetë e tyre pak përpara raundit përfundimtar të planifikuar të negociatave për një marrëveshje globale të OKB-së për plastikë që synon ndalimin e rritjes së ndotjes plastike në dete dhe në tokë. Tetë instrumente do të diskutohen në bisedimet që do të mbahen në Busan të Koresë së Jugut në fund të nëntorit. Vetëm katër prej tyre do të mjaftonin për të reduktuar në mënyrë drastike mbetjet plastike të pa ricikluara, shkruan një ekip hulumtues i udhëhequr nga Samuel Pottinger në revistën "Science". Emetimet e gazeve serrë nga prodhimi i plastikës mund të reduktohen gjithashtu me një të tretën.

Cilat janë aktivitetet njerëzore që kanë ndikimin më të madhë në mjedis?

Mjedisi është themeli bazë për vazhdimin e jetës në planetin Tokë, pasi na siguron ajër të pastër, ujë të freskët, tokë pjellore dhe një klimë të qëndrueshme. por përkundrazi është baza e ekzistencës dhe mirëqenies sonë, dhe gjatë historisë, ai ka luajtur një rol të madh në formësimin e mjedisit përmes aktiviteteve të tij të përditshme dhe punës industriale dhe bujqësore, me zhvillimin industrial dhe teknologjik Marrëdhënia midis njeriut dhe mjedisit është bërë më komplekse, pasi janë shtuar ndikimet negative që vijnë nga aktivitetet njerëzore. Ne jetojmë sot në një epokë të paprecedentë mjedisore, si ndryshimi i klimës, humbja e biodiversitetit dhe ndotja e llojeve të ndryshme Shkaqet kryesore të këtyre problemeve, kuptimi ynë Ndikimi i aktiviteteve tona në mjedis është hapi i parë drejt adoptimit të zgjidhjeve të qëndrueshme që reduktojnë këto ndikime negative dhe ruajnë burimet mjedisore. 

Mikroplastika, kërcënimi i padukshëm i shëndetit

Shkencëtarët kanë përcaktuar se mikroplastika që hyn në trup përmes ajrit që thithim, ujit që pimë dhe ushqimit që hamë mund të shkaktojë kancer të zorrës së trashë dhe mushkërive, si dhe çrregullime riprodhuese. Në kuadër të hulumtimit të botuar në revistën "Environmental Science & Technology", shkencëtarët ekzaminuan 1815 studime të kryera mbi minjtë dhe njerëzit për të mësuar se si mikroplastika mund të dëmtojë sistemin tretës, frymëmarrjen dhe riprodhimin. Duke nënvizuar se njerëzit në mënyrë të pavetëdijshme janë të ekspozuar ndaj shumë mikroplastikës përmes ajrit, ujit dhe ushqimit për shkak të përdorimit të plastikës në një pjesë të madhe të jetës së përditshme, shkencëtarët gjetën prova se mikroplastika lidhet me kancerin e mushkërive dhe të zorrës së trashë, si dhe me disa probleme riprodhuese.

Kimikatet nga plastike shkaktare të qindra mijëra vdekje në mbarë botën

Qindra mijëra vdekje dhe miliona raste të sëmundjeve të zemrës në mbarë botën mund të lidhen me kimikatet në produktet e zakonshme plastike, duke sugjeruar se rregulloret më të rrepta për toksina të tilla mund të përfitojnë shëndetin publik.

Maureen Cropper në Universitetin e Maryland-it dhe kolegët e saj vlerësuan ndikimin në shëndetin publik të ekspozimit ndaj tre llojeve të kimikateve të përdorura kryesisht në plastikë: bisphenol A (BPA), di(2-etileksil) ftalat (DEHP) dhe eterë difenil të polibrominuar (PBDEs). BPA dhe DEHP gjenden në ambalazhet plastike të ushqimit dhe PBDE-të janë frenues të flakës që përdoren në disa mallra shtëpiake, të tilla si mobilje dhe elektronikë.

Metodat e reja për riciklimin e metaleve nga mbetjet elektronike

Mbështetja jonë në rritje në teknologji po ushtron presion mbi furnizimin global të materialeve që janë thelbësore për prodhimin e pajisjeve elektronike. Lëndët e para janë duke u minuar për të mbuluar kërkesën për telefona inteligjentë, laptopë, serverë kompjuterësh dhe automjete elektrike, duke vënë presion mbi mjedisin. Një theks më i madh në teknologjinë e rinovueshme dhe në inteligjencën artificiale vetëm sa do ta shtojë këtë sfidë.

Por a mund të rikuperojmë më shumë nga materialet që na nevojiten për këto pajisje nga mbeturinat e elektronikës?

Studim: Ndikimi i plastikës në ngrohjen globale dy herë më i lartë se i industrisë ajrore

Një studim i fundit nga Laboratori Kombëtar i SHBA-së Lawrence Berkeley zbulon se industria e plastikës lëshon një sasi alarmante gazesh serë. Ndërkohë që linjat ajrore lëshojnë një miliard ton dioksid karboni në vit, industria e plastikës emeton 2.5 miliard ton. Ndryshe nga besimi popullor, plastika kontribuon në ndryshimin e klimës shumë kohë përpara se të bëhet mbeturinë, pasi ato mbështeten në naftë dhe nënprodukte të naftës për prodhim. Në fakt, prodhimi global i plastikës gjeneron emetime të barazvlefshme me funksionimin e 600 termocentraleve me qymyr.

Franca miraton ligjin e ri që do të parandalojë krijimin e mbeturinave nga industria e modës së shpjetë

Ligji i ri për modën e shpejtë në Francë u votua me unanimitet të plotë në Dhomën e Ulët të Parlamentit, duke krijuar një konsensus që ndodh rrallë në Asamblenë Kombëtare, ku qeveria nuk ka shumicën absolute dhe përballet shpesh me opozitë kokëfortë. Por unanimiteti në votim nuk do të thotë që të gjithë francezët e mirëpritën metodën e përdorur nga qeveria. Rregullat e reja do të prekin kompanitë që prodhojnë një numër të caktuar prodhimesh në ditë. Qeveria ka vënë në shënjestër gjigandët e modës së shpejtë si për shembull prodhuesin Shein dhe platformën online Temu, të dyja kompani me bazë në Kinë. Kompanitë e tilla do të duhet të publikojnë në faqet e tyre të internetit mesazhe të qarta lidhur me ndikimin e prodhimeve të tyre ndaj mjedisit dhe duhet të inkurajojnë klientët të riciklojnë produktet, përndryshe do të përballen me gjoba që arrijnë në mbi 15 mijë euro (16 160 dollarë).

Mashtrimi i kompanive petrokimike për riciklimin e plastikës

Nga viti 1950 deri në vitin 2015, më shumë se 90% e plastikës u deponuan, u digjen ose u derdhën në mjedis. Sipas një raporti të Qendrës për Integritetin Klimatik të publikuar shkurtin e kaluar, mbetjet plastike tani janë "në ajrin që thithim, ushqimin që hamë dhe ujin që pimë". Çdo javë ne konsumojmë deri në pesë gram plastikë, ose ekuivalentin e një karte krediti. Vitet e fundit, industria e plastikës ka promovuar "riciklimin e avancuar" si një zgjidhje për problemin, por duket shumë e vështirë për të ndihmuar në reduktimin e ndjeshëm të mbetjeve mjedisore. Dhe kjo është diçka që, sipas raportit, industria e ka njohur për dekada.  

OKB: Miliona njerëz janë të uritur ndërsa një miliard vakte hidhen çdo ditë

Në një kohë kur më shumë se 730 milionë njerëz vuajnë nga uria në mbarë botën, një miliard vakte përfundojnë në mbeturina çdo ditë, sipas një raporti të ri të OKB-së. Më konkretisht, Indeksi i Mbetjeve Ushqimore të OKB-së, i publikuar së fundi, tregoi se rreth një e pesta e ushqimit të prodhuar në mbarë botën shpërdorohet ose për shkak të planifikimit të dobët ose mungesës së ambienteve frigoriferike ose magazinimit. Kostoja e këtyre mbetjeve ushqimore vlerësohet në një trilion dollarë në vit. Bazuar në të dhënat, rreth 60% e tonëve ushqimore të shpërdoruara vijnë nga familjet, ku një rol të rëndësishëm luan edhe tregtia e ushqimeve. Shërbimet ushqimore janë përgjegjëse për 28% të mbetjeve dhe shitja me pakicë për rreth 12% në vitin 2022, sipas shifrave të fundit. Këtyre, duhet t’u shtohet një shtesë prej 1 3% e ushqimit të humbur në zinxhirin e furnizimit ushqimor.

Oqeani po mbytet nga mbetjet plastike

Nga tre deri në 11 milionë ton mbetje plastike janë grumbulluar në fund të oqeaneve të botës, sipas një studimi të publikuar këtë muaj nga studiues australianë dhe kanadezë. “Automjetet nënujore të operuara nga distanca (ROV) kanë bërë të mundur përcaktimin e përafërt të mbetjeve plastike që përfundojnë në shtratin e detit dhe të përcaktojnë se ku grumbullohen para se të ndahen në copa më të vogla dhe të përzihen me sedimentin”, tha Denise Hardesty e agjencisë shkencore të Australisë Csiro. “Ne e dimë se miliona ton mbetje plastike hyjnë në oqeanet tona çdo vit, por ajo që nuk e dinim ishte se sa nga kjo ndotje përfundon në fundin e oqeanit”, tha Hardesty, një nga autorët e raportit. Edhe pse vlerësimet e sasisë së mikroplastikës janë publikuar më parë, studimi "Deep Sea Plastics - A Global Assessment of Ocean Floor Accuulation" shikon sende më të mëdha si rrjeta, gota ose qese plastike.

Këshilla: Si të përdorni lëvozhgat e vezëve si pleh për bimët?

Plehrat nga lëvozhgat e vezëve përgatiten nga grimcimi i tyre, të cilat janë të pasura me karbonat kalciumi, një mineral kyç për forcimin e mureve të qelizave bimore. Lëvoret përmbajnë edhe minerale të tjera që ndihmojnë bimët të rriten, duke përfshirë kaliumin, fosforin dhe magnezin. Nëse nuk e dinit, lëvozhgat e vezëve janë një pleh efektiv dhe i lirë për tokën në kopsht, por edhe për bimët e shtëpisë. Lëvozhgat e vezëve mund të përfitojnë bimët sepse ato reduktojnë aciditetin e tokës, që do të thotë se shumë specie bimore preferojnë aciditetin e ulët të tokës për të absorbuar lëndët ushqyese dhe për të mbrojtur veten nga elementët toksikë si alumini. Karbonati i kalciumit në lëvozhgën e vezës ul pH-në e tokës, duke e bërë tokën më alkaline sesa acid.

Zelanda e Re do të ndalojë cigaret elektronike njëpërdorimëshe

Qeveria e Zelandës së Re njoftoi se cigaret elektronike njëpërdorimëshe, "përdorimi i të cilave nga të rinjtë është rritur në nivele alarmante", do të ndalohet, transmeton Anadolu. Zëvendësministrja e Shëndetësisë së Zelandës së Re, Casey Castello tha se rritja e përdorimit të cigareve elektronike nga të rinjtë në vend është në nivele shqetësuese për familjet, mësuesit dhe profesionistët e shëndetësisë. Ajo tha se duan t'i mbajnë të miturit larg përdorimit të cigareve elektronike dhe se për këtë do të bëhet një rregullore e re.

A ndikon mikroplastika në rritjen e rrezikut për atakun në zemër dhe goditjen në tru?

Shkencëtarët italianë nga spitali IRCCS MultiMedica zbuluan në një studim të ri një lidhje shqetësuese midis pranisë së mikroplastikës në pllakat arteriale dhe rritjes së rrezikut të sëmundjeve të zemrës. Francesco Prattichizzo dhe ekipi i tij analizuan pllakën në arteriet e 257 të rriturve që iu nënshtruan operacionit midis gushtit 2019 dhe gushtit 2020. Analiza kimike zbuloi plastikë në pllakat e 150 pjesëmarrësve dhe ekzaminimi mikroskopik konfirmoi praninë e grimcave mikroplastike të dhëmbëzuara.

Parku nacional Kao Jai ne Tajlandë ua dërgon me postë mbeturinat vizitorëve të papërgjegjshëm

Vizitorët e parqeve nacionale në Tajlandë me të kthyer në shtëpi do të mund të pranojnë pako, në të cilat u dërgohen mbeturinat të cilat i kanë lënë në ambiente të gjelbëruara. Pas numrit të madh të vizitorëve që kishin lënë pas vetes grumbuj me mbeturina gjatë vikendit të kaluar në parkun nacional Kao Jai në afërsi të Bangkokut, ministri i Ambientit, Varavut Silpa-archa, ka vendosur t’ua dërgoj “pronarëve” me postë në pako të ndryshme, transmeton Telegrafi. “Kemi mbledhur mbeturinat e juaja dhe i kemi futur në një kuti kartoni, po ua dërgojmë në shtëpi. Ky veprim do të duhej t’ju këndellte që më të mos hidhni mbeturina në ambiente publike”, thuhet në mesazhin përbri pakove.

Miss Tajlanda promovon mbrojtjen e mjedisit. Paraqitet me fustan të punuar me tapa kanaçesh në Miss Universe

Konkursi i Miss Universe filloi me konkursin paraprak dhe një konkurrente tashmë është bërë titull kryesor. Miss Tajlanda Anna Sueangam-iam mahniti turmën me një fustan të bërë pjesët e aluminit të kanaçeve, të cilin e veshi gjatë fustanit të mbrëmjes. 

Tani fustani është bërë viral, duke grumbulluar më shumë se 150,000 pëlqime që kur Sueangam-iam ndau një foto në Instagramin e saj. 

Ky fustan, i cili u dizenjua nga marka Manirat dhe njihet si “Fustani i Fshehur i Çmuar i Diamantit” – kombinon fletët tërheqëse prej alumini të kanaçeve me kristalet Sëarovski. 

Vendet evropiane kërkojnë masa për reduktimin e mikroplastikave

Një grup vendesh evropiane, përfshirë Gjermaninë, Francën dhe Holandën, kanë kërkuar nga Bashkimi Evropian (BE) që të përgatisë masa detyruese kundër mbetjeve mikroplastike. Sipas lajmit në mediat evropiane, Gjermania, Franca, Holanda, Danimarka, Luksemburgu dhe Norvegjia i dërguan një letër të përbashkët Komisionit Evropian që përfshin marrjen e masave të reja në çështjen e mikroplastikave. Në letrën e vendeve evropiane theksohet se veprimet vullnetare kundër mbetjeve nuk janë të mjaftueshme. Ato i bënë thirrje Komisionit Evropian që të përgatisë masa të reja për t’u zbatuar në nivel të BE-së për parandalimin dhe reduktimin e mikroplastikave në mjedis, si dhe për të kontrolluar dhe vëzhguar përputhshmërinë me rregullat e reja duke krijuar një sistem të përbashkët për monitorimin e mikroplastikës në ajër, ujë dhe tokë në të gjithë Evropën.

I riu nga Nigeria bëri një dron nga mbeturinat, një kompani teknologjike i ofroi punë praktike

Bolaji Fatai, 21 vjeç, nuk ka shkelur kurrë në një aeroplan, por kjo nuk e ka penguar atë të ndërtojë modelin e tij të aeroplanit me telekomandë nga mbeturinat, dhe ta fluturojë atë në qiell mbi qendrën tregtare të Nigerisë, Lagos. Pavarësisht një dite me re dhe me erë, aeroplani me një helikë arriti t’i rezistojë rrymave të erës lart mbi një fushë futbolli me rërë, përpara se të përplasej poshtë mbi kokat e shikuesve në Oworonshoki, një lagje e varfër në lindje të qytetit ku jeton Fatai, transmeton Telegrafi. Ai bleu helikën dhe telekomandën në një dyqan, por ndërtoi gypin, krahët, bishtin dhe fundin e barkut nga pjesët e stiroporit të ricikluar dhe i ngjiti me shirit ngjitës. Hapësira e krahëve të aeroplanit të tij është rreth një metër.