Suedia ka lejuar gjahun e ujqve, cila është arsyeja?

Gjuetia e ujqërve në Suedi fillon tashmë ka filluar, me vendin që synon të përgjysmojë popullsinë e grabitqarit të rrezikuar. Qeveria suedeze ka dhënë dritën jeshile që pesë familje të tëra ujqërish, gjithsej 30 ujqër, të vriten në një gjueti që sipas ligjit të BE-së është e paligjshme. Sipas konventës së Bernës, specieve të mbrojtura nuk mund të shkaktohet që popullsia e tyre të bjerë nën një nivel të qëndrueshëm. Popullsia e ujqërve në Suedi ra me pothuajse 20% në 2022-2023 dhe tani ka 375 individë të regjistruar. Rënia është për shkak të rritjes së presionit të gjuetisë dhe qeveria njoftoi në fillim të këtij viti se synonte të përgjysmonte popullsinë, me 170 ujqër duke u bërë niveli i ri minimal për "statusin e favorshëm të ruajtjes", në vend të minimumit aktual prej 300.

Udhëtim epik i skifterit nga Afrika e Jugut në Finlandë

Ky artikull tregon rrugën e migrimit të jashtëzakonshëm të një skifteri të markuar me GPS ndërsa ai udhëton mijëra milje nga Afrika e Jugut në Finlandë.  Udhëtimi i skifterit u monitorua duke përdorur një pajisje gjurmuese GPS të lidhur mirë me trupin e tij. Kjo pajisje regjistroi vendndodhje të sakta, duke u mundësuar studiuesve të analizojnë rrugën e zogut në kohë reale. Gjurmuesi përdor teknologjinë satelitore, duke siguruar transmetim të saktë të të dhënave edhe në zona të largëta. Gjurmuesit GPS kanë revolucionarizuar mënyrën se si shkencëtarët studiojnë zogjtë shtegtarë. Mbledhja e të dhënave të vazhdueshme ofron njohuri për modelet e lëvizjes, shpejtësinë e fluturimit dhe vendndodhjet e ndalesave. Ky informacion ndihmon në hartimin e rrugës së skifterit dhe për të kuptuar se si krijesa të tilla të vogla lundrojnë në kontinente.

Çka na udhëzon natyra?

Të jetosh në harmoni me natyrën nuk do të thotë vetëm të kujdesësh për të por njëkohësisht jeta në harmoni me natyrën dhe sipas rregullave të saj siguron edhe vazhdimësinë e jetës dhe shumë përfitime dhe avantazhe. Një nga aspektet më të rëndësishme të riartikulimit të zhvillimit njerëzor është të theksohet nevoja për drejtësi ndaj natyrës dhe qenieve të tjera të gjalla. Ne nuk mund të zhvillohemi nëse jeta jonë nuk rilidhet dhe në ekuilibër, bashkëpunim dhe harmoni me natyrën. Një ekuilibër i mirë midis njohurive vendase dhe shkencës dhe teknologjisë moderne mund të na çojë në një rrugë të gjatë drejt këtij vizioni të ri të zhvillimit të qëndrueshëm njerëzor. Andaj për këtë shumë zbulime të ndryshme të botës moderne janë të bazuara pikërisht në fenomenet natyrore apo edhe në lloje te caktuara bimore dhe shtazore. 

Ngrohja globale po rrezikon fluturat, ato po zhvendosen drejt veriut!

Studiuesit në Greqi janë të shqetësuar edhe për zhdukjen e fluturave. Sipas tyre ato po rrezikohen për shkak të ngrohjes globale. Ndryshimet klimatike dhe ndikimi njerëzor ka bërë që shumë prej fluturave të ndryshme që gjendeshin në Shqipëri por edhe në Greqi të pakësohen, madje ekspertët paralajmërojnë edhe zhdukjen e tyre. Shkencëtarët thonë se “e verdha e ndezur, e zeza, e kuqe dhe blu, fluturat Aleksanor dikur fluturonin me bollëk në shpatet e lulëzuara të Shqipërisë jugperëndimore, tani, si shumë specie të ngjashme po pakësohen . Ndërsa në kopshtin zoologjik afër Athinës, fluturat e bukura shumëngjyrësha janë në rrezik për shkak të ndikimit të aktivitetit njerëzor, si dhe ndryshimeve klimatike.

Cila specie mundë të bëhet dominuese në Tokë nëse njerëzit zhduken?

Ekzistojnë disa skenarë të mundshëm sipas të cilëve njerëzimi një ditë mund të zhduket nga lufta bërthamore, ndikimi i asteroidit, përkeqësimi radikal i klimës dhe inteligjenca artificiale që mund të kthehen kundër njerëzve dhe të vendosin të pastrojnë planetin nga speciet tona. Nëse kjo ndodh ndonjëherë, dhe ne shpresojmë se nuk do të ndodhë, pyetja është se cila qenie mund të bëhet specia dominuese në planetin tonë. Ka mendime të ndryshme dhe përgjigja sigurisht që do të ndikohet nga një kataklizëm i mundshëm që mund të shkaktojë vdekjen e njerëzve, por nëse i besoni zoologut dhe biologut Tim Coulson nga Oksfordi, ka vetëm një përgjigje, oktapodët.

Zogu më i vjetër në botë bën vezë në moshën 74-vjeçare

Biologët amerikanë njoftuan se zogu i egër më i vjetër i njohur në botë ka hedhur një vezë në moshën 74-vjeçare. Veza u hodh nga një zog albatros Havai. Ky zog quhet Wisdom dhe u regjistrua nga Shërbimi Amerikan i Peshkut dhe Jetës së Egër (USFWS) në strehën kombëtare të kafshëve të egra Midway Atoll në Oqeanin Paqësor. Së bashku me Wisdom, ai ishte partneri i saj i fundit në kujdesin e vezëve. Albatrosët zakonisht jetojnë nga 12 deri në 40 vjet. Por Wisdom u regjistrua në vitin 1956, kur ajo ishte pesë vjeç. Pasardhësit e saj të mëparshëm lindën në vitin 2021 dhe besohet se ajo kishte më shumë se 30 zogj gjatë jetës së saj.

A e dini sa jetojnë papagajtë?

Papagajtë mund të jetojnë nga 15 deri në më shumë se 50 vjet, në varësi të specieve dhe kujdesit për ta. Çdo lloj papagalli piqet dhe zhvillohet me një ritëm të ndryshëm. Sa më i vogël të jetë zogu, aq më i shkurtër është jetëgjatësia e tij. Zogjtë më të vegjël si finches, papagajtë dhe nimfat jetojnë kryesisht nga tetë deri në 15 vjet. Zogjtë më të mëdhenj si macaws dhe papagajtë gri mund të jetojnë 25 deri në 50 vjet. Papagajtë zakonisht vendosin dy deri në tetë vezë që inkubohen për dy deri në katër javë përpara se të çelin. Ata kanë nevojë për një dietë të ekuilibruar, aktivitet fizik dhe stimulim mendor.

Studiuesit të habitur nga sjellja e pazakontë e ujqërve!

Studiuesit në Etiopi u befasuan kur kapën sjelljen e pazakontë të ujqërve gjatë një studimi. Përkatësisht, për herë të parë është regjistruar që ujqërit rrotullohen dhe lëpijnë lule, ashtu si bletët shkojnë rreth luleve dhe mbledhin nektar. Ujqërit e kuq janë filmuar duke vizituar lulet, duke lëpirë stamenët e tyre në kërkim të nektarit të ëmbël dhe duke transferuar polen nga një lule në tjetrën. 

Ekologia nga Universiteti i Oksfordit, Sandra Lai, në punimin e saj shkencor të botuar në revistën Ecology, deklaroi se ky është shembulli i parë i regjistruar i një pjalmuesi të madh mishngrënës.

Ngrohja e oqeanit po ndryshon ekosistemet detare!

Profesoresha në Institutin e Oqeanografisë Scripps në Universitetin e Kalifornisë në San Diego, SHBA. dr. Lisa Levin vuri në dukje se rritja e temperaturave të oqeanit si rezultat i ngrohjes globale i detyron krijesat detare të migrojnë në rajone më të ftohta. Sipas të dhënave nga Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA (NOAA), në 10 muajt e parë të vitit 2024, temperatura mesatare globale u mat 1.94 gradë mbi mesataren e 175 viteve të fundit, ndërsa temperatura mesatare globale e ujit në sipërfaqen e detit ishte 0.99 gradë mbi mesataren. 10 muajt e parë të vitit u regjistruan si periudha më e nxehtë janar-tetor për sa i përket temperaturave të ujit në sipërfaqen e tokës dhe detit.

Si ti largoni mizat nga ambientet e shtëpisë suaj?

Lëkura e limonit është jashtëzakonisht e dobishme në shtëpi, jo vetëm si pastrues, por edhe si një mënyrë natyrale për të larguar mizat. Mund të përdoret për të larë enët, lavamanët dhe madje edhe tavolinat e kuzhinës. Mizat janë të bezdisshme dhe mund të jenë të bezdisshme për një sërë arsyesh. Ata lënë jashtëqitje në dritare dhe sipërfaqe të tjera në shtëpi, ulen në ushqim dhe vazhdimisht gumëzhin rreth nesh.

Një marrëveshje për mbrojtjen e pyjeve tropikale të Amazonës

Udhëheqësit japonezë dhe brazilianë ranë dakord të bashkëpunojnë për të mbrojtur pyjet tropikale të Amazonës duke forcuar përpjekjet për të luftuar ndryshimet klimatike, thanë mediat lokale të shtunën. Kryeministri japonez Fumio Kishida, i cili mbërriti në vizitën e tij të parë në Brasilia të premten, u takua me Presidentin Luiz Inacio Lula da Silva, njoftoi Agjencia e Lajmeve Kyodo me bazë në Tokio.

A e dini si e bëjnë bletët mjaltin?

Këtu janë udhëzimet hap pas hapi që bletët përdorin për të bërë prodhimin e tyre me shurup.

1. Mjalti fillon si nektar

Ky lëng me sheqer prodhohet nga lulet për të inkurajuar pjalmuesit e insekteve të vizitojnë. Nektari është 70-80 për qind ujë me një përzierje të tre sheqernave të ndryshme: saharozë, glukozë dhe fruktozë, plus disa kimikate aromatike që ndihmojnë në tërheqjen e bletëve tek lulet.

Një libër për botën e egër të Gërmisë!

Libri "Gërmia, bota e egër" nga Alber Krasniqi, i botuar kohës së fundit, është një libër që dokumenton përmes fotografive botën e egër të kësaj zone. Fotografitë që përfshihen në libër janë autotentike të realizuara nga vetë autori gjatë hulumtimeve të tij disa vjeçare. Është libri i parë i këtij lloji që i dedikohet botës së egër të parkut Gërmia dhe ku janë prezantuar kryesisht llojet shtazore përfshirë 103 lloje zogjësh, 15 lloje gjitarësh, 8 lloje zvarranikësh, por edhe lloje tjera shtazësh përfshirë insekte, ujëtokësore dhe disa lloje të florës. Në kuadër të librit janë përshkruar edhe shtigjet e ecjes në Parkun e Gërmisë.

Gazetari legjendar i BBC Sir David Attenborough: Ju zbulova botën. Tani shpëtojeni atë!

Prej pothuaj 70 vitesh, David Attenborough është autori, fytyra dhe zëri rrëfyes i disa prej serive më spektakolare mbi natyrën, që janë shfaqur në televizion. Për të qenë më të saktë, zhanri i dokumentarit mbi natyrën ashtu si e njohim sot, ka lindur me të. Në vitin 1953, pas diplommit në shkenca natyrore dhe dy vite shërbim në Royal Navy, ia doli të bindë BBC dhe Kopshtin Zoologjik të Londrës, që të financonin një sipërmarrje të paprecedentë: të filmonin një djalosh natyralisht që bridhte botën, në kërkim të specieve të rralla. Programi pati një sukses të madh. Që atëherë, Attenborough nuk ka pushuar së dokumentuari jetën tokësore, për BBC-në. Sot, në moshën 96 vjeç pasi ka filmuar çdo qoshe të globit (“përveç shkretëtirës së Gobit: asnjë producent nuk do të më dërgonte atje, por do të më pëlqente shumë”), rikthehet me një dokumentar që ka frymëzimin e një testamenti shpirtëror: A life on our Planet, një jetë në planetin tonë (nga 4 tetori në Netflix), është dëshmia e tij e rënies së biodiversitetit.

A e dini cilat janë pesë llojet më inteligjente të kafshëve në botë?

Të gjithë e dimë se sa të zgjuar janë qentë. Ata mund të trajnohen për të zbuluar drogën, eksplozivët dhe kancerin, përveç që të ndihmojnë njerëzit me sfida të ndryshme fizike dhe emocionale.  Dimë po ashtu për aftësinë e të folurit të papagajve. Kafshët e tjera që njihen për inteligjencën e tyre përfshijnë edhe derrat dhe oktapodët. Por, sipas studimit të Revistës Discover këto janë pesë kafshët që konsiderohen si më inteligjentët në botë.

Studim: Dhelprat ishin miqtë më të mirë të njerëzve!

Në një varr të lashtë në atë që tani është Argjentina veriperëndimore, një person u varros me një kafshë që nuk ishte një qen, sipas një studimi të ri. Varrimi mbante skeletin e një lloji kanidi që mund të ketë konkurruar dikur me qentë për dashuri njerëzore: një dhelpër. Njerëzit dhe qentë kanë një histori të gjatë. Marrëdhënia midis dy specieve është dhjetëra mijëra vjet e vjetër. Sidoqoftë, një analizë e re e provave nga një varrim Patagonian që daton rreth 1500 vjet më parë, lë të kuptohet për një lidhje të ngjashme të ngushtë midis një gjahtari-mbledhës në Amerikën e Jugut dhe specieve të mëdha të zhdukur të dhelprave Dusicyon avus.

Konventa e Bernës monitoron ndikimin e hidrocentraleve në speciet e rrezikuara të Shqipërisë

Konventa e Bernës, në mbledhjen e saj të prillit ka vendosur të monitorojë HEC-in e Skavicës dhe të kërkojë nga qeveria Shqiptare t’i përgjigjet shqetësimeve të përbashkëta të mëposhtme:

• HEC-i i Skavicës në lumin Drini i Zi mund të prekë një zonë të mundshme të Rrjetit Emerald dhe gjithashtu specie të shumta të mbrojtura në Konventën e Bernës, të cilën Shqipëria e ka ratifikuar në ligj.
• Shqetësim i veçantë është për Rrëqebullin e Ballkanit të rrezikuar në mënyrë kritike dhe korridoret e tij migratore. Konventa e Bernës ka theksuar se projekti i HEC-it të Skavicës bie ndesh me Projektin e Rimëkëmbjes së Rrëqebullit, në të cilin Shqipëria ishte propozuesi kryesor për renditjen e rrëqebullit të Ballkanit si një specie rreptësisht e mbrojtur.
• Byroja e Konventës së Bërnës theksoi gjithashtu se projekti mund të prekë tre liqene të rëndësishëm të Ballkanit Perëndimor, duke përfshirë liqenet e Ohrit dhe të Shkodrës.
• Një çështje që kërkon monitorim të ngushtë është përpilimi i Vlerësimit të Ndikimit Mjedisor dhe Social për HEC-in e Skavicës që është ende i pa finalizuar,
• Së fundi, Byroja vuri në dukje mbrojtjen e kafshëve mishngrënësve të mëdhenj, të cilët gjithashtu preken nga HEC-i i Skavicë.

Studim: Ngrohja globale po rrezikon mbijetesën e bletëve!

Vjeshta dhe dimrat më të ngrohtë po i vënë në rrezik bletët, paralajmërojnë studiuesit. Duke përdorur modelet e klimës dhe të popullsisë së bletëve, një ekip i Universitetit Shtetëror të Uashingtonit tregoi se vjeshta më të gjata me mot ideal rrisin gjasat që kolonitë e bletëve të shemben në pranverë. “Shumë bletërritës tashmë po praktikojnë këtë teknikë të menaxhimit të ruajtjes së bletëve në ambiente të mbyllura, sepse ajo ka shumë potencial të menjëhershëm për të ndihmuar në një numër mënyrash”, tha bashkautori i studimit Brandon Hopkins. Ai theksoi se studimi i ri tregon se ruajtja në vende të ftohta ka përfitime shtesë për mbijetesën e kolonive të bletëve në një klimë në ndryshim. Për studimin, studiuesit përdorën simulime të projeksioneve klimatike për vitet 2050 dhe 2100.

Ujku evropian në rrezik për zhdukje!

Rritja e numrit të ujqërve hibridë në Evropë kërcënon ta sjellë ujkun evropian, si një kafshë e egër, gjenetikisht e ndryshme, në rrezik zhdukjeje. Ujqërit hibridë janë speciet e krijuara nga kryqëzimi i ujqërve dhe qenve. Gjatë dy dekadave të fundit, popullata e ujqërve në Evropë thuhet se është shkatërruar, ndërsa hibridet e ujqërve, megjithëse nuk janë një fenomen i ri, nuk ishin studiuar mirë deri vonë, kur përparimet në gjenetikë bënë të mundur vërtetimin e ekzistencës së tyre. Ekspertët shpjegojnë se ekziston mundësia që ata të vijnë më shumë në konflikt me njerëzit, duke dëbuar ujqërit me gjak të pastër nga habitati i tyre ose duke reduktuar qëndrueshmërinë e pasardhësve të ardhshëm, duke penguar përpjekjet për të ringjallur popullsinë e ujqërve të Evropës, shkruan Guardian.

Sot shënohet Dita Botërore e Zogjve Shtegtarë

Uji dhe rëndësia e tij për zogjtë shtegtarë dhe kërcënimet në rritje si për cilësinë ashtu edhe për sasinë e ujit, është fokusi i Ditës Botërore të Zogjve Shtegtarë të këtij viti, një fushatë globale që synon të rrisë ndërgjegjësimin për migrimin e zogjve dhe nevoja për bashkëpunim ndërkombëtar për t'i ruajtur ato. Aktivitetet për të shënuar fushatën do të mbahen globalisht në dy ditë piku në maj dhe tetor nën temën "Uji: Mbrojtja e jetës së shpendëve". Uji është thelbësor për ruajtjen e jetës në planetin tonë. Zogjtë shtegtarë mbështeten në ujin dhe habitatet e tij të lidhura me liqenet, lumenjtë, përrenjtë, pellgjet, kënetat dhe ligatinat bregdetare për shumim, pushim, furnizim me karburant gjatë migrimit dhe dimërimit. Megjithatë, kërkesa në rritje e njeriut për ujë, së bashku me ndryshimet klimatike, ndotjen dhe faktorë të tjerë, po kërcënojnë këto ekosisteme të çmuara ujore.