Ajri i ndotur dhe koronavirusi - korelacion apo rastësi?

Nga: prof.Dr.sc. Zeqir Veselaj

Në nivel global, ndotja e ajrit vlerësohet të jetë shkaku i rreth 7.2 milion vdekjeve në vit. Nga ky numër rreth 1.6 milion vdekje vijnë nga pneumonia. E pneumoni agresive po shkaktohen edhe nga virusi më i ri Covid 19, e cila varësisht nga imuniteti i organizmit dhe rrethanat shoqëruese mund të përfundoj me fatalitet. Numri global i vdekjeve ka kaluar 700.000 ndërsa në Kosovë ky numër po i afrohet me shpejtësi shifrës 300. 

Institutet elitare sot janë duke bërë hulumtime të thelluara për të kuptuar më mirë pse disa vende kanë numër më të madh të rasteve dhe vdekjeve sesa të tjerat. Një nga faktorët që po studiohet me të madhe është korelacioni mes ndotjes së ajrit dhe koronavirusit. Hulumtime të shumta kanë treguar që ekspozimi afatgjatë ndaj ndotësve primar të ajrit si: thërrmijat e imta PM2.5, dioksid i azotit (NO₂) dhe dioksid i sulfurit (SO₂) dëmtojnë funksionimin e mushkërive dhe të shkaktojnë sëmundje respiratore. Këta ndotës shkaktojnë inflamacione edhe në personat relativisht të rinj dhe rrisin rrezikun e infektimit nga viruset që synojnë traktin respirator siç është edhe koronavirusi. Pandemia aktuale filloi në një provincë të Kinës të njohur për nivele të larta të ndotjes së ajrit. Epiqendra e parë në Evropë ishte Italia veriore e njohur për industri të zhvilluar dhe ndotje të ajrit. 

10 udhëtimet më të rrezikshme turistike në botë!

Në turizmin ekstrem, udhëtarët shkojnë në zonat më të rrezikshme në të gjithë botën dhe provojnë pengesat më vdekjeprurëse për të ndjerë shpërthimin e adrenalinës dhe emocioneve. Ka shumë aventurierë që e bëjnë këtë kategori te veçantë udhëtimesh e njohur si turizmi ekstrem.  Të tilla destinacione janë malet e larta, shpellat, vullkanet, hedhjet nga lartësitë, zhytjet në thellësi apo zhytjet me kafaz. Në këtë artikull ju sjellim dhjetë nga udhëtimet më të rrezikshme ku turistët rrezikojnë jetën e tyre.

Shpella Gëlltitëse në Meksikë

Shpella Gëlltitëse në San Luis Potosi, Meksikë është një ndër shpellat vertikale më të thella në botë, me një gjerësi 160-205 metra dhe me thellësi  1.220 metra. Zakonisht turistët e përdorin këtë shpellë për hedhje me parashutë. Duhen rreth dhjetë sekonda që kërcyesit me parashutat e tyre të shkojnë nga maja e vrimës deri në fund. Natyrisht çdo gabim në ulje të fortë mund të rezultojë me vdekje.

Gjitarët e rrallë të kërcënuar për zhdukje!

Kur flitet për llojet e rralla  dhe të rrezikuara të gjitarëve, rëndom mendohet për pandat. Por, panda megjithatë nuk është ndër llojet më të rrezikuara të gjitarëve. Më të rrezikuarat janë kafshë të tjera, për rrezikimin e të cilave jemi më pak të vetëdijshëm. Në këtë artikull ju prezantojmë gjitarët më të rrezikuar në nivelin global. Faktorët kryesor që rrezikojnë zhdukjen e këtyre gjitarëve janë gjuetia ilegale dhe shkatërrimi i habitateve natyrore të tyre.

Gorilla e Ultësirës perëndimore

Rinoqeronti i Javës

Deltari Ilir, raca autoktone e qenit të Sharrit!

Raca autoktone e Deltarit Ilir i njohur edhe si Qeni i Sharrit, është e mbrojtur me ligj. Vënia në mbrojtje ka ndodhur qysh në vitin 2014, në kuadër të aktiviteteve për mbrojtjen e vlerave të trashëgimisë natyrore dhe autoktone. Atë kohe me iniciativën e Institutit për Mbrojtjen e Natyrës i cili vepron në kuadër të Agjencionit për Mbrojtjen e Mjedisit të Kosovës, ishte hartuar edhe vendimi për mbrojtjen e llojit autoktone të Deltarit Ilir.

Përmes këtij vendimi është marrë në mbrojtje: Raca e Qenit Deltari Ilir, lloji vendor i zbutur me qëllimin kryesor te mbrojtjes se këtij lloji sipas ligjit dhe përcaktimi i kushteve të mbajtjes. Gjithashtu përmes këtij vendimi synohet që të ky lloj të mbrohet nga rreziku për përzierje gjenetike me racat e huaja dhe nga rreziku për nxjerrje jashtë vendit i kësaj race me qëllim të kryqëzimit me racat tjera. Sipas këtij vendimi ky lloj autokton ështtë regjistruara në regjistrin e vlerave të mbrojtura të natyrës qe mirëmbahet nga Instituti i Kosoves per Mbrojtjen e Natyres.

Vendimi përmban edhe arsyeshmërine për marrjen në mbrojtje të këtij lloji si dhe përshkrimin e karakteristikave themelore të tij. Hartimi i arsyeshmerisë për racën autoktone të Deltarit Ilir është bërë në bashkëpunim me Shoqatën Kinologjike të Kosovës.